Kerkük’te Ermeni Katliamı (4 Mayıs 1924)

                             Kerkük’te Levi (Ermeni) Katliamı Kerkük 1924

   Dr. Şemsettin KÜZECİ

Anavatan Türkiye’den ayrıldıktan sonra, Irak Türklerinin maruz kaldığı kötü muameleler zamanla soykırıma dönüşmüş olup, İngilizler Irak’ta kurmayı başardıkları kukla kraliyet sistemi için yapılan 1921 Halk Oylamasında, Kral Faysal’a karşı oy kullanan Türkmenlere karşı türlü oyunlar düzenlemeye başlamışlardır. Bunun ilk belirtisi; Kerkük’te Türkmenlere karşı işlenen ve edebiyatımızda Levi, Nesturi veya Ermeni katliamı adı ile anılan 4 Mayıs 1924 katliamıdır.

 İngiliz politikasının temel taşını teşkil eden; Türkmenleri yok etme amacı, İngiliz Ordusunda paralı askerlik yapanlara devredilmiştir. Daha önceden hazırlanmış plana göre; 4 Mayıs 1924 (Ramazan 1324) ‘ün ilk günlerinde, Kerkük civarında mevzileşen paralı askerler, şehir içinde Türkmenlere karşı, kışkırtma yapmışlardır. Aynı zamanda şehirde bulunan İngiliz yanlısı satılmışlar, işgal ordusunca silahlandırılmışlardır. 4 Mayıs 1924, Ramazan Bayramı arifesinde, zorbalık yapan bir İngiliz askerinin büyük çarşıda bir şekerciden bir okka yaklaşık 2.5 Kg. Bedava şeker almaya kalkışması üzerine, Türkmen bakkal buna izin vermemiş, aralarında çıkan tartışma kavgaya dönüşmüştür.

Silah sesleri duyulmaya başlayınca, hazır durumda bekleyen ve Kerkük Kalesine giden yolların üzerinde mevzileşen İngiliz paralı askerleri, Türkmenlere saldırarak, büyük çarşıyı baştanbaşa yakmışlar ve önlerine gelen masum Türkmenleri kurşuna dizmişlerdir. İngiliz askerleri, Ramazan Bayramı arifesinde hamamlarda bulunan masum Türkmen kadınlarına da saldırmışlar ve zavallı kadınların ırzlarına dokunmuşlardır. Haberi alan Türkmenler ve civardaki köylüler silahlarına sarılmış ve İngiliz güçlerine karşı mücadeleye girişmişlerdir. Bunun üzerine İngiliz Hava Kuvvetleri şehri bombalamaya başlamıştır. Tam 72 saat süren 3 gün, 3 gece katliamda Kerkük’ün önde gelenlerinden Şeyh Mahmut Oğulları başta olmak üzere, 280 masum Türkmen şehit edilmiştir. Kerkük Kalesi ve civarındaki evlerden yağmadan kurtulan ev veya iş yeri yok denecek kadar azdır.

 Anavatan basınında büyük yankılar yaratan bu cinayete. Bayramın birinci günü Kerkük Türkmenleri yasa boğan bu soykırımı üzerine, Kerkük’teki İngiliz hâkimi güçlükle halkı ve gelen aşiretleri yatıştırmış, suçluların derhal cezalandırılacaklarını bildirmiştir. Aynı zamanda Kerkük halkına hitaben Türkçe olarak hazırlanan bir bildiride yayınlanmıştır. İngiliz siyası hâkimi H. Dobs’un imzasını taşıyan 5 Mayıs 1924 tarihli bildiride, Liva ordusundaki Asurî askerlerin derhal Kerkük ile Süleymani’ye arasındaki Çemçemal’a nakledildikleri, bu arada kurulan mahkemeyle zarar görenlere tazminat ödenmesi, dükkânı yağmalanan veya tahrip edilenlerin mağduriyetlerinin telafi edilmesi için hükümetin karar aldığı ifade edilmiştir.

Böylece göstermelik olarak Türklerin gönlünü almak için hükümet bazı gayretler göstermiştir. Her zaman olduğu gibi bütün dünya sessiz kalmıştır. Bugünde öyle…!

Önceki İçerikIrak’ta DEAŞ Haşdi Şabi’ye saldırdı: 10 ölü
Sonraki İçerikIrak Hükümeti Oylama İçin Bugün Toplanıyor!
Dr. Şemsettin Küzeci
Araştırmacı, Eğitimci, Gazeteci, Şair, Yazar Şemsettin Küzeci; Kerkük’te doğdu. Musul Üniversitesi’nden bitirdi. 5 Yıl Kerkük’te lise öğretmenliği yaptı. Kerkük Televizyonu, Bağdat Türkmence Radyosunda Gençlik ve Spor programları hazırlayıp sundu. Yazılarını Bağdat’ta Türkçe yayınlanan Yurt gazetesi, Kardeşlik ve Birlik Sesi dergilerinde yayınladı. Irak’taki siyasi nedenlerden dolayı 1996’da Türkiye’ye yerleşti. 1999 yılında Irak Türkmen Cephesi Türkiye Temsilciliğinde Basın Yayın ve Enformasyon Şube Müdürü olarak çalıştı. Kerkük gazetesi'nin Türkiye temsilciliği ve Türkmeneli TV’de Muhabir, Programcılığı ve Haber Müdürlüğü yaptı. 2007 yılında Irak Basın Tarihi üzerine G.Ü. İletişim Fakültesi Radyo TV ve Sinema bölümünden yüksel lisans ve 2009 yılında Hollanda'da Global Lahey Üniversitesinde Irak Televizyonları üzerine doktorasını yaptı. Türkmeneli Kültür Merkezinde Basın ve Kültür Müşaviridir 2009-2019). Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Medya ve Türkmen Çalışmaları uzmanı. Şubat 2019'dan itibaren... • Irak Gazeteciler Cemiyeti Üyesi. Irak • Irak, Türkiye, Azerbaycan, Arap ve Avrasya Yazarlar Birliği üyesi •İLESAM Üyesi. Ankara -Türkiye • Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı, (Azerbaycan) • Irak Türkmen Edebiyatçılar Birliği Uluslararası Koordinatörü, • Işık Edebiyatçılar Grubunun Başkanı. (Kerkük) • Türk Dünyası Genç İletişimciler Birliği Kurucu Genel Başkanı. • Dünya Türk Gençleri Birliği Genel Başkan Yardımcısı. (Azerbaycan) • Kerkük Kültür Derneği Kurucu Genel Başkanı, (Ankara- Irak) • Irak Türkmen Basın Konseyi Genel Sekreteri, (Ankara-Irak) • Dünya Gazeteciler Federasyonu. Kurucu üyesi (Genel Sekreter) • Irak Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Kurucu Başkanı. •Irak Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Kurucu Genel Başkanı. • Dünya İletişimciler Derneği. Kurucusu ev Genel Başkanı. Ankara Türkiye ve Türk dünyasında Irak Türklerini uluslararası konferans, bilgi şöleni ve toplantılarda temsil etti. 300’e yakın hizmet, takdir, teşekkür, onur belgesi, plaket ve ödül almıştır. 2006’da; Irak, Azerbaycan ve Türkiye ile ilgili yapmış olduğu ilmî ve edebî çalışmalarından dolayı, VEKTOR Uluslararası İlim Merkezi tarafından kendisine Fahrî Doktora Payesi verildi. Basılmış 51 adet kitabı bulunmaktadır.