Cumartesi , 18 Ağustos 2018
Download Free FREE High-quality Joomla! Designs • Premium Joomla 3 Templates BIGtheme.net
Anasayfa / Köşe Yazarları / Dr. Şemsettin Küzeci / Türkmeneli Ali Marufoğlu’na Ağlıyor

Türkmeneli Ali Marufoğlu’na Ağlıyor

Türkmeneli Ali Marufoğlu’na Ağlıyor

Dr. Şemsettin Küzeci

1918 yılından buyana yani Osmanlıdan ayrılan Irak bugüne kadar 100 yıl içerisinde çok büyük edebiyatçılar yetiştirdi. Osmanlı döneminden sonra Türk edebiyatının etkisiyle aydınlığa merhaba diyen bir çok Türkmen aydını Irak’ta Türk varlığını koruyan kişiler oldu. Onlardan Şakir Sabir Zabit, Hicri Dede, Sinan Sait, Benderoğlu, Felekoğlu, Hasan Görem, Hayrullah Kazım, Hasan İzzet Çardaklı, Mehmet Hurşit Dakuklu, Mevlüt Taha Kayacı, Hasan Kevser, Sami Yusuf Tütüncü, Ömer Akbaş, Ata Terzibaşı ve  bugün yazımın söz konusu olan Tuzhurmatu’nun efsanesi dilci, edebiyatçı, folklorcu ve eleştirmen şair Ali Marufoğlu’dur.

ALİ MARUFOĞLU

Tuzhurmatu, 1927-30 Temmuz 2018

 

“Yurdumun uğrunda baştan geçerim

Savaşta düşmanın kanın içerim

Barışta çalışır eker biçerim

Alnımın teriyle rızkım seçerim ”

 Irak Türkmen edebiyatçılarının usta yazarlar Ali Marufoğlu, 1927 yılında Kerkük’e bağlı Tuzhurmatu ilçesinde Mustafa Ağa mahallesinde doğdu. İlkokuldan sonra bazı nedenlerden dolayı eğitimine devam edemedi. Geçimini sürdürebilmek için tarım ve işçilikle uğraştı. Daha sonra ticarete atılmıştır. Henüz çocukken şiire ilgi duyan Marufoğlu, hece ve ârûzla yazdığı şiirlerini 1956 yılından itibaren Kerkük’te yayımlanan Afak, Beşir gazetelerinde yayınladı. Daha sonra Kardaşlık dergisi ve yurt Gazetelerinde yazıları devam etti. 2003 ‘ten sonra ise, Türkmeneli, Aksu, Fener, Muharip, Kerkük gibi gazete ve dergilerde yazıları sık sık yayınlanırdı.

Türk dilinin (Türkmence) ana dili tadındaki güzellikleri ve incelikleriyle ilgili pek çok yazısı olan Ali Marufoğlu; hoyrat, şiir ve edebi yazıları ile Türkmen toplumunun beğenisini kazanmıştır. Alçak gönüllü olarak gençleri yazmaya teşvik etmiş, Irak Türkmen edebiyatçıları arasında sevecen bir kişiliğe sahip idi.  O’nun büyük zekâsı, dil ve edebiyata düşkünlüğü onu bol verimli yazarlar arasında görünmüştür. Bu anlamda Irak Türkmen edebiyatında görkemli bir yeri olan Marufoğlu; eleştiri, inceleme ve araştırmalarıyla da usta bir aydın idi.

Arapça ve Farsça çevirileri olan Marufoğlu, şiir ve yazılarında sade bir dil kullanmış, zaman zamanda kendine özel bir imla ile Şiirler ve yazılar kaleme almıştır. Şiir onun için bir araçtır. Dilin, yani kültürün korunup gelişmesi düşüncesini dile getirmiş, özellikle hoyrat ve diğer şiirlerinde hürriyet, aşk, birlik ve adalet temalarını işlemiştir.

Marufoğlu’nun eserleri arasında en çok ilgi gören “Deremet” kitabı tek başına bir edebiyat okulu, yol gösterici ve edebiyatımızın yol haritası niteliğinde olduğuna inanıyoruz. Bu kitap Arap elfebasıyla azılması nedeniyle Ali Marufoğlu’nu Türkçeye aktarılması onu tatmin etmemiştir. Aktarıldığında anlam ve amaç öğeleri onun görüşünde farklı bir şekilde yansıtılmıştır. Uzun bir süre hasta yatağında yatan Marufoğlu 30 Temmuz 2018 tarihinde Tuzhurmatu’da hayata gözlerini yummuştur.

Eserlerinden bazıları; Olaylar Konuşuyor, Gönül Postası, Halk Hikâyeleri, Fuzuli Gazellerinin şerhi, Şiirler, Hoyratlar, Adsız Yiğitler, Türk Şiirinin İlerleyişi, Deremet…

Şiirlerinden Örnekler:

GEL

 Ateşi aşkınla kavruldum; yetiş imdada, gel

Harmani ömrüm tutuşsun, koyma gitsin,  bade gel

Bizde adet; toplanırlar ağlayanın başına

Ağladım çok, gelmedin, ah başladım feryada, gel

Can demezdin can verirdim; baş demezdin başımı

Sen vefadan dem vurarsın; sal vefanı yâda, gel

Êl taşı ağyar oku, yağmakta düşman taınesi

Gör nasıl temdir olur; bak hatırı bir bade gel

Gelse sultanlar kesri millet koyun teşrif için

Etmişim çoktan seninçin koçbaşım; amade gel

Gel efendim, gel beyim, gel adla, zulme razıyım

Gel şahım, gel sultanım gel, gel dada ya beydade gel

Tuzda bulmasın Ali’yi hasretle seldedir

Ger gelirsen sor; toysa nerdedir, Bağdad’a gel

***

 BİR YAKARIŞ

Yoksulluk oduna dayanmaz demir

Borçlunun yüreği taşsa da eriri

Yoksula bir defa demişler fakir

Varlı yiğitlerin vardan düşünme

Ey tanrım yazıktır aklın şaşırma

 

Yıkılan yiğitin aklı duraklar

Bildiğin unudur dizin kucaklar

Acımaz haline güler alçaklar

Adline uysa da çekilmez budur

Merde dil uzatsın ey Tanrım namert

 

Terazi eğilse kar etmez tedbir

Bin aklı bin gücü deviriri takdir

Aslanı eylersin tilkiye esir

Aslanı ya aslan yaratma Rabbim

Yahut ta tilkiyi yaratma Rabbi

***

KULUM

Öğrenciyim okulumda
Yarın için umutluyum
Okuyorum öz dilimde
Pek mutluyum pek mutluyum

Özü tatlı sözü güzel
Bir melektir öğretmenim
Dağı güzel düzü güzel
Yurdumda hür bir Türkmen’im

Boşa vermem ben çabamı
Bütün yurttaş kardaş bacım
İl ilçemi köy obamı
Parlatmaktır tek amacım

***

HOYRATLARINDAN

Dosta damnan[1]
Salam vér dosta damnan
İgidler baş çévirmez
Dem günü dost adanman[2]

Üzerlikti
Em otu üzerlikti
Haq qayırmağ bir erlik
Dem günü yüz erlikti[3]

Gözüme çar
Axtarram[4]gözüme çar
Gétmem namard qapsına
Bilsem kôr gözüm açar

Ya deli var
Ya dolu ya deli var
O dernekten ümit kes
İçinde yad eli var

Qaptırma yada yağı
Sep qoyma dada yağı
Bir yurdu qusağ[5] bassın
Basmasın yad ayağı

Yar gözüme çöp çaldı
Çöpü attı top çaldı
Eşq geldi delli delli
Qapımı zırzop çaldı

Delli Xan’a
Baş egmez deli[6](6) Xan’a
Betsi[7]bu sarxoş yériş[8]
Qız doldu dellixana[9]

Qız seniy râhı göziy
Qul éder şâhı göziy
Bu menim aslan gévlim[10]
Avladı âhı[11] göziy

Xeste sine
Xeste rüh xeste sine
Saratanda[12]ümit var
Vay eşqin xestesine

Yar gétti yaya qaldım
Olaştım çaya qaldım
Men dönnem gévlim dönmez
Delliyden vaya qaldım

Diyirem beri baxın
Her vaxt ileri baxın
Duşman he ögden gelmez
Gehte bir geri baxın

Köprü’den
Kerkük yaxın Köprü’den[13]
Bir yan uçrum bir yan od
İgid ol géç köprüden

Xarab adım
Dost démez xarab adım
Avçını dağdan atar
Bir yağnış[14]xarab adım

O yağ qalsın
Mum yansın o yağ qalsın
Qurt çaqqaldan[15]qorxanda[16]
Gerekti oyağ[17] qalsın

Ocağ saxlar közünü
El saqını gözünü
Kimseden yardım ummaz
Er qurtarı özünü

Düz incini
Sıxmaya düz incini
Ağlasay reqib güler
Dost yanar düz incini

Kaynak: Kerkük Şairleri, Şemsettin Küzeci, 2006 Ankara

D.pnotlar:

[1] Damdan

[2] Adamdan

[3] Erkekliktir

[4] Ararım

[5] Taun

[6] Deli

[7] Yeter

[8] Yürüyüş

[9] Tımarhane, akıl hastanesi

[10] Gönlüm

[11] Ahu

[12] Kanserde

[13] Altunköprü’den

[14]  Yanlış

[15] Çakkaldan

[16] Korktuğu zaman

[17] Uyanık ayın edebiyat dosyası

Print Friendly, PDF & Email
Dr. Şemsettin Küzeci

Hakkında Dr. Şemsettin Küzeci

Araştırmacı, Eğitimci, Gazeteci, Şair, Yazar Şemsettin Küzeci; Kerkük’te doğdu. Musul Üniversitesi’nden bitirdi. 5 Yıl Kerkük’te lise öğretmenliği yaptı. Kerkük Televizyonu, Bağdat Türkmence Radyosunda Gençlik ve Spor programları hazırlayıp sundu. Yazılarını Bağdat’ta Türkçe yayınlanan Yurt gazetesi, Kardeşlik ve Birlik Sesi dergilerinde yayınladı. Irak’taki siyasi nedenlerden dolayı 1996’da Türkiye’ye yerleşti. 1999 yılında Irak Türkmen Cephesi Türkiye Temsilciliğinde Basın Yayın ve Enformasyon Şube Müdürü olarak çalıştı. Kerkük gazetesi'nin Türkiye temsilciliği ve Türkmeneli TV’de Muhabir, Programcılığı ve Haber Müdürlüğü yaptı. 2007 yılında Irak Basın Tarihi üzerine G.Ü. İletişim Fakültesi Radyo TV ve Sinema bölümünden yüksel lisans ve 2009 yılında Hollanda'da Global Lahey Üniversitesinde Irak Televizyonları üzerine doktorasını yaptı. Türkmeneli Kültür Merkezi'nde Basın ve Kültür Müşaviridir.

• Irak Gazeteciler Cemiyeti Üyesi. Irak
• Irak, Türkiye, Azerbaycan, Arap ve Avrasya Yazarlar Birliği üyesi
•İLESAM Üyesi. Ankara -Türkiye
• Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği Başkan Yardımcısı, (Azerbaycan)
• Irak Türkmen Edebiyatçılar Birliği Uluslararası Koordinatörü,
• Işık Edebiyatçılar Grubunun Başkanı. (Kerkük)
• Türk Dünyası Genç İletişimciler Birliği Kurucu Genel Başkanı.
• Dünya Türk Gençleri Birliği Genel Başkan Yardımcısı. (Azerbaycan)
• Kerkük Kültür Derneği Kurucu Genel Başkanı, (Ankara- Irak)
• Irak Türkmen Basın Konseyi Genel Sekreteri, (Ankara-Irak)
• Dünya Gazeteciler Federasyonu. Kurucu üyesi (Genel Sekreter)
• Irak Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Kurucu Başkanı.
•Irak Türkmen Gazeteciler Cemiyeti Kurucu Genel Başkanı.
• Dünya İletişimciler Derneği. Kurucusu ev Genel Başkanı. Ankara

Türkiye ve Türk dünyasında Irak Türklerini uluslarara¬sı konferans, bilgi şöleni ve toplantılarda temsil etti. 200’e yakın hiz¬met, takdir, teşekkür, onur belgesi, plaket ve ödül almıştır. 2006’da; Irak, Azerbaycan ve Türkiye ile ilgili yapmış olduğu ilmî ve edebî çalışmalarından dolayı, VEKTOR Uluslararası İlim Merkezi tarafından kendisi¬ne Fahrî Doktora Payesi verildi. Basılmış 33 adet kitabı bulunmaktadır.

Bütün Yazıları Göster
PaylaşShare on Facebook9Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Email this to someone

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir